International Journal of Innovative Research In Humanities 5 2 2026 01 19 Study on the prevalence of irrational utilization of medical diagnostic imaging services in various countries globally and in Iran. بررسی میزان مصرف غیرمنطقی خدمات تشخیصی تصویربرداری پزشکی در کشورهای مختلف جهان و ایران. 174 177 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA مهرک 1- دکتری مدیریت خدمات بهداشتی درمانی،بیمارستان تامین اجتماعی میلاد،تهران،ایران. فیروز 2- استادیار گروه بهداشت و مدیریت خدمات بهداشتی درمانی،دانشکده پزشکی،دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرکرد،ایران. شهریار 3- کارشناسی ارشد مدیریت بازرگانی، بیمارستان تامین اجتماعی میلاد،تهران،ایران. پیمانه 4- دکترای حرفه ای پزشکی،دانشگاه علوم پزشکی ایران،ایران. 2025 08 10 Abstract Introduction: In recent years, an increase in the need for health services has been seen due to factors such as advancements in medical technology, an aging population, and it is predicted that this pattern will continue to grow. Diagnostic services play a crucial role in healthcare, contribute significantly to total healthcare costs, and are influenced by induced demand. Hence, it is crucial to examine the usage patterns of these services. Goal: To investigate the level of inappropriate utilization of medical diagnostic imaging services in various countries globally. Research Method: This research is focused on comparing different countries, including Iran, to evaluate the extent of unnecessary utilization of medical imaging services utilizing systematic review and meta-analysis techniques. Findings: Results show that the percentage of unnecessary prescriptions for medical imaging services ranges from 1% to 97.5% in various countries. In Iran, unnecessary prescriptions for medical imaging services vary from 21% to 76% fluctuates. Legal issues, conflicts of interest, governance challenges, policy-making, financial incentives, service delivery structures, health culture, education and retraining systems, funding and purchasing services, political factors, and insurance system weaknesses are among the key factors that impact unnecessary prescriptions and imaging service utilization. There are three main categories of control interventions: policy interventions, monitoring and evaluation, and education. Conclusion: The inappropriate use of health services, including in Iran, is a serious and significant challenge. Even in countries with highly regulated healthcare systems, approximately one-quarter of medical imaging services are unnecessary. Various factors contribute to this issue, the most important of which include out-of-pocket payments covered by insurance plans, legal concerns and defensive medicine, and filling knowledge gaps. مقدمه: در طول چنددهه گذشته بنا به دلایل گوناگونی از جمله ورود فناوری‌های تشخیصی‌ودرمانی نوین و کهنسالی جمعیت، تقاضا برای خدمات سلامت افزایش یافته است و انتظار بر این است که این روند تشدید شود. خدمات تشخیصی در کنار نقش مهمی که در زنجیره مراقبت‌های سلامت دارند، سهم قابل‌توجهی نیز از کل مخارج سلامت دارند و مستعد تقاضای القایی نیز هستند. برهمین اساس بررسی الگوهای بهره‌مندی از این خدمات اهمیت بالایی دارد. هدف: بررسی میزان مصرف غیرمنطقی خدمات تشخیصی تصویربرداری پزشکی در کشورهای مختلف جهان. روش پژوهش: پژوهش حاضر بر اساس یک مطالعه تطبیقی با روش مرور نظامند و متا آنالیز برای بررسی وضعیت استفاده غیرضروری از خدمات تصویربرداری پزشکی در کشورهای مختلف و ایران اجرا شده است. یافته‌ها : بر اساس نتایج دامنه تجویز غیرضروری خدمات تصویربرداری پزشکی در کشورهای مختلف از 1% تا 97.5% می‌باشد. در ایران نیز دامنه تجویز غیرضروری خدمات تصویربرداری پزشکی از 21% تا 76% متغیر می‌باشد. مهم‌ترین عوامل موثر بر تجویز و بهره‌مندی غیرضروری از خدمات تصویربرداری عبارتند از موضوعات و چالش‌های حقوقی، تعارض منافع، چالش‌های قانونی و نظارتی، ضعف حاکمیت و تولیت، سیاستگذاری و برنامه‌ریزی نامناسب، انگیزش‌های مالی، ضعف ساختارهای ارائه خدمت، فرهنگ سلامت، نظام آموزش و بازآموزی، تامین مالی و خرید خدمات، عوامل سیاسی و ضعف نظام بیمه‌ای. مداخلات کنترلی نیز در سه گروه مداخله شامل مداخلات سیاستی، پایش و ارزیابی و آموزش قابل دسته‌بندی هستند. نتیجه‌گیری : استفاده غیرمقتضی از خدمات سلامت در تمام کشورها، از جمله ایران، یک چالش مهم و جدی است. به‌نحوی‌که حتی در کشورهایی که نظام سلامت آنها دارای سطح بالایی از مقررات‌گذاری است نیز حدود یک‌چهارم خدمات تصویربرداری پزشکی از نوع غیرمقتضی هستند. عوامل گوناگونی نیز در این موضوع نقش دارند که مهم‌ترین آنها شامل پوشش پرداخت از جیب بیماران توسط طرح‌های بیمه، نگرانی‌های حقوقی و پزشکی تدافعی و پر کردن شکاف دانشی می‌شوند. /downloadfilepdf/1038210