International Journal of Innovative Research In Humanities 5 1 2026 01 13 Legal Analysis of the Role of Buy-Back Contracts in the Transfer and Protection of Trade Secrets in International Agreements تحلیل حقوقی نقش بیع متقابل بر انتقال و حمایت از اسرار تجاری در قراردادهای بین‌المللی 88 107 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA علی استادیار گروه حقوق خصوصی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران. مائده دانشجوی دکتری تخصصی حقوق خصوصی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران 2025 08 28 In contemporary international trade, Buy-Back Contracts have emerged as pivotal legal instruments for facilitating technology transfer and attracting foreign investment in developing countries. These contracts are particularly prevalent in sectors such as oil, gas, petrochemicals, and other heavy industries, where the transfer of technical know-how and advanced technologies is essential. Among the assets exchanged within the framework of such agreements, trade secrets represent a critical component of intangible corporate property, the protection of which is vital for maintaining a competitive advantage. As a form of intellectual property, trade secrets play a decisive role, and their unauthorized disclosure or misuse can result in irreparable harm to the technology owner. Given the unique nature of Buy-Back Contracts, a fundamental legal question arises: How does the conclusion of such agreements influence the mechanisms and extent of protection afforded to trade secrets? This study, adopting a descriptive-analytical approach and focusing on international instruments, legal practices, and contractual provisions, seeks to address this question. The findings indicate that, in the absence of meticulously drafted contractual mechanisms—such as confidentiality clauses, non-disclosure obligations, appropriate legal remedies (e.g., compensation for damages, contract suspension, unilateral termination, or recourse to international arbitration), and the designation of a suitable governing law—the risk of unauthorized disclosure of trade secrets significantly increases. Therefore, adherence to precise contractual drafting standards, incorporation of internationally recognized legal practices, and leveraging the protective capacities of intellectual property law are essential to ensure the effective safeguarding of sensitive information throughout the performance of Buy-Back Contracts. In this regard, it is recommended that the Islamic Republic of Iran, by reforming its domestic legal framework and enacting specific regulations on trade secret protection, takes substantive steps towards accession to relevant international instruments, such as the TRIPS Agreement, TPP, and CPTPP. Such alignment would not only enhance the legal security of foreign investors but also facilitate conformity with global legal standards. امروزه قراردادهای بیع متقابل (Buy-back Contracts) به‌عنوان یکی از ابزارهای مهم در انتقال فناوری و جلب سرمایه خارجی در کشورهای در حال توسعه، جایگاه ویژه‌ای در عرصه تجارت بین‌المللی یافته‌اند. این قراردادها به‌ویژه در پروژه‌های نفت، گاز، پتروشیمی و سایر صنایع سنگین که نیازمند انتقال دانش فنی و فناوری‌های پیشرفته هستند، مورد استفاده قرار می‌گیرند. در این میان، اسرار تجاری که بخش مهمی از دارایی‌های نامشهود شرکت‌ها را تشکیل می‌دهند، در زمره مهم‌ترین اجزای قابل انتقال در فرآیند اجرای این قراردادها محسوب می‌شوند. اسرار تجاری به‌عنوان بخشی از حقوق مالکیت فکری، نقش تعیین‌کننده‌ای در حفظ مزیت رقابتی دارند و افشای ناخواسته یا سوءاستفاده از آن‌ها می‌تواند خسارات جبران‌ناپذیری برای صاحب فناوری به همراه داشته باشد. با توجه به ماهیت خاص قراردادهای بیع متقابل، پرسش اساسی این است که انعقاد این نوع قراردادها چه تأثیری بر نحوه انتقال و میزان حمایت از اسرار تجاری دارد؟ پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی–تحلیلی و با تمرکز بر اسناد بین‌المللی، رویه‌های حقوقی و تحلیل مفاد قراردادی، درصدد پاسخ‌گویی به این پرسش برآمده است. یافته‌های تحقیق حاکی از آن است که در صورت فقدان پیش‌بینی دقیق سازوکارهای قراردادی نظیر شروط محرمانگی، تعهدات غیرافشاسازی، تعیین ضمانت اجراهای مناسب نظیر جبران خسارت، تعلیق قرارداد، فسخ یک‌جانبه یا رجوع به داوری بین‌المللی، و انتخاب حقوق حاکم مقتضی، خطر افشای غیرمجاز اسرار تجاری به‌شدت افزایش می‌یابد. در نتیجه، رعایت اصول قراردادنویسی دقیق، استفاده از رویه‌های پذیرفته‌شده بین‌المللی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های حمایتی حقوق مالکیت فکری، می‌تواند تضمین لازم برای حفاظت از این اطلاعات در جریان اجرای قرارداد را فراهم آورد. در همین راستا، پیشنهاد می‌شود ایران با اصلاح قوانین داخلی و تدوین مقررات خاص حمایت از اسرار تجاری، گام‌هایی مؤثر برای الحاق به اسناد بین‌المللی مرتبط نظیر موافقت‌نامه‌های TRIPS، TPP و CPTPP بردارد، تا ضمن ارتقای امنیت حقوقی سرمایه‌گذاران خارجی، مسیر هم‌راستایی با استانداردهای بین‌المللی نیز هموار گردد. /downloadfilepdf/1254519